De voorrangsregels van het Binnenvaartpolitiereglement

Ontdek de belangrijkste voorrangsregels op het water en leer hoe je veilig en volgens het BPR omgaat met hoofdvaarwater, nevenvaarwater en ontmoetingen tussen schepen.

Aanvaring tussen een motorschip en zeilschip

Op het water gelden andere verkeersregels dan op de weg. Er zijn geen rijstroken, verkeerslichten of kruispunten zoals je die gewend bent, maar toch moet iedere schipper weten wie wanneer voorrang heeft. Een goede kennis van de voorrangsregels is daarom essentieel voor de veiligheid op het water om bovenstaande situatie te vookomen! Door de regels juist toe te passen, voorkom je gevaarlijke situaties, misverstanden en mogelijke aanvaringen. Veel ongevallen op het water ontstaan niet doordat schippers bewust de regels negeren, maar doordat de regels verkeerd worden geïnterpreteerd. Begrippen zoals hoofdvaarwater, nevenvaarwater, oplopend verkeer, tegemoetkomend verkeer en de positie van kleine en grote schepen spelen hierbij een belangrijke rol. Vooral de vraag wanneer een klein schip voorrang heeft zorgt regelmatig voor verwarring. In dit hoofdstuk leggen we stap voor stap uit hoe de voorrangsregels werken. We bespreken onder andere het verschil tussen hoofdvaarwater en nevenvaarwater en leggen uit welke regels gelden wanneer schepen elkaar ontmoeten.

Ook behandelen we situaties waarin een klein schip wél voorrang heeft op een groot schipen waarom dit niet altijd betekent dat een klein schip altijd moet wijken. Belangrijk: de regels die in deze blog worden besproken gelden voor het Binnenvaartpolitiereglement (BPR). Het BPR is van toepassing op veel Nederlandse binnenwateren, maar niet overal gelden dezelfde regels. Op sommige vaarwegen is het Rijnvaartpolitiereglement (RPR) van toepassing. De regels in het RPR kunnen afwijken van het BPR. Controleer daarom altijd welk reglement op het vaargebied van toepassing is! Veel lees- en leerplezier!

Lees en leer hier de belangrijkste voorrangregels op het vaarwater

Hoofdvaarwater en nevenvaarwater
Laten we beginnen met de termen hoofd- en nevenvaarwater. Hoofdvaarwateren zijn de hoofdroutes op rivieren, kanalen en meren. Nevenvaarwateren sluiten aan op een hoofdvaarwater. Welke regels gelden hier? Hier geldt dat 'een schip slechts een nevenvaarwater uit mag varen en daarbij een hoofdvaarwater mag invaren nadat het zich ervan heeft vergewist dat dit zonder gevaar kan geschieden' (BPR). (Deze regel geldt ook voor het in- en uitvaren van havens!)

Uiteraard zijn er ook aanvullende regels voor grote- en kleine schepen bij het in- en uitvaren van een hoofd- en nevenvaarwater. Hieronder een aantal belangrijke regels. Niet alleen omdat ze belangrijk zijn voor het examen, maar ook omdat we ze allemaal tegen kunnen komen op het vaarwater! Leer ze daarom goed.

Illustratie van een hoofd- en nevenvaarwater
Hoofd- en nevenvaarwater

🚤Een klein schip op een nevenvaarwater verleent voorrang aan een groot schip dat op een hoofd- of nevenvaarwater vaart
🚤Een klein schip dat uit een nevenvaarwater komt, mag medewerking verlangen van een ander klein schip bij het invaren van een hoofd- of nevenvaarwater
🚤Een groot schip mag bij het uitvaren van een nevenvaarwater medewerking verlangen van een ander schip
Hieronder op afbeelding 1 vaart het kleine schip op een hoofdvaarwater. Echter, het kleine schip heeft geen voorrang op het grote schip. In dit geval dient het kleine schip 'medewerking te verlenen' aan de manoeuvre van het grote schip. Op afbeelding 2 komt het kleine schip uit een nevenvaarwater en het grote schip vaart in een hoofdvaarwater. Als we bovenstaande voorrangsregels volgen dan geldt voor afbeelding 2: 'een klein schip op een nevenvaarwater verleent voorrang aan een groot schip dat op een hoofdvaarwater vaart'.

Illustratie van een hoofd- en nevenvaarwater
Afb.1 Groot mag 'medewerking verlangen' van klein

Illustratie van een hoofd- en nevenvaarwater
Afb.2 Groot heeft voorrang

Bord B9 - Een speciale situatie

Op het water zijn er situaties waarin de standaard voorrangsregels net even anders kunnen uitpakken. Juist deze uitzonderingen zorgen regelmatig voor verwarring en komen vaak terug in de praktijk én op het examen. In dit onderdeel bespreken we een bijzondere situatie bij het in- en uitvaren van hoofd- en nevenvaarwater. We starten met bord B.9 en leggen uit welke invloed dit bord heeft op de geldende voorrangsregels.

Illustratie van bord B.9 van het Binnenvaartpolitiereglement
Klein heeft voorrang op groot!

Onthoud: Borden gaan vóór regels.
In dit geval Bord B.9 van het binnenvaartpolitiereglement. Bord B.9betekent: Verplichting niet het hoofdvaarwater op te varen of over te steken, indien daardoor schepen op het hoofdvaarwater zouden worden genoodzaakt hun koers of snelheid te wijzigen (BPR).

In spreektaal: alle schepen moeten bij dit bord voorrang verlenen aan andere schepen. Dus ook grote schepen moeten bij dit bord voorrang verlenen aan kleine schepen.

Illustratie van bord B.9 van het Binnenvaartpolitiereglement
Groot moet voorrang verlenen aan klein!

Wil je je kennis testen?
Klik hieronder voor de test van 10 vragen. Heb jij er minimaal 7 goed?
Test voorrangsregels

Meer leren over varen?
Heb je dit onderwerp met interesse gelezen en wil je nog meer leren over de regels op het water? Scroll dan verder naar beneden en ontdek nog meer artikelen over vaarregels, veiligheid en alles wat je nodig hebt om met meer kennis en vertrouwen het water op te gaan. Alvast veel lees- en leerplezier!


mensen op een boot achter een laptop

Wat is de beste cursus?

Benieuwd welke cursus wij adviseren? Lees welke opleiding volgens ons de beste keuze is, waarom wij die aanbevelen en hoe je daarmee de grootste kans hebt om te slagen. Klik hier

mensen aan het varen op een motorjacht

Klein Vaarbewijs Bibliotheek

Ontdek alle belangrijke onderwerpen voor Klein Vaarbewijs I, van vaarregels en betonning tot veiligheid, veiligheid en verlichting. Alles overzichtelijk verzameld om je optimaal voor te bereiden op het examen.