Alle onderwerpen behorende bij de motorentechniek
Een heel ander onderdeel van de cursus is motorentechniek. Hier is een basiskennis van nodig, maar geen zorgen: je hoeft niet technisch aangelegd te zijn. De basis is goed te begrijpen. Laten we beginnen.
Verschillende soorten motoren op een rijtje
Boten kunnen op verschillende manieren worden aangedreven. De drie belangrijkste soorten zijn:- Elektrisch
- Hybride
- Verbrandingsmotor (benzine, diesel of LPG)
1. Elektrische aandrijving
Elektrisch varen wordt de laatste jaren steeds populairder. Met een goede accu kun je gemiddeld vier tot zes uur varen. Voordelen van elektrisch varen:
- Stil en comfortabel varen
- Geen brandstofkosten
- Milieuvriendelijk
- Weinig onderhoud nodig
- Minder vermogen dan een benzinemotor
- Beperkte actieradius
- Beperkt aantal oplaadmogelijkheden
2. Hybride aandrijving
Een hybride systeem is een combinatie van een elektrische motor en een verbrandingsmotor. Beide systemen kunnen tijdens het varen worden gebruikt. Je kunt een nieuwe hybride aandrijving kopen, maar in veel gevallen is het ook mogelijk om een bestaande benzine- of dieselmotor om te bouwen. Daarbij wordt een elektromotor toegevoegd aan de bestaande installatie. De accu kan worden opgeladen via een stopcontact, maar ook tijdens het varen met de verbrandingsmotor. Deze wekt dan energie op voor het accupakket. Voordelen van een hybride systeem:
- Stil en comfortabel elektrisch varen
- Lager brandstofverbruik en kostenbesparing
- Milieuvriendelijk
- In steeds meer gebieden is elektrisch varen verplicht of gewenst
- In sommige gevallen subsidie mogelijk
- Altijd kunnen terugvallen op de verbrandingsmotor
3. Verbrandingsmotor
De traditionele scheepsmotor is de verbrandingsmotor. Hierbij wordt een brandstofmengsel (benzine of diesel) in een cilinder tot ontbranding gebracht, waardoor energie ontstaat die de boot aandrijft. Schepen kunnen zijn uitgerust met een
- Makkelijk te installeren
- Eenvoudig in onderhoud
- Ook bij lage snelheden goed bestuurbaar
Olie en oliefilter
Een motor heeft naast brandstof ook lucht en olie nodig. De werking van lucht bespreken we later, hier richten we ons eerst op olie.
Functies van motorolie
Motorolie heeft vier belangrijke functies:
✅Smeren
✅Beschermen
✅Reinigen
✅Koelen
Deze functies gelden voor vrijwel alle motoren, van scheepsmotoren tot automotoren. Zowel binnenboord- als buitenboordmotoren hebben olie nodig, al zit er verschil in de manier van smering.
Buitenboordmotoren zijn te verdelen in:
- 2-takt motoren
- 4-takt motoren
⏩4-takt motoren zijn meestal groter, zwaarder en duurder
⏩4-takt motoren zijn zuiniger en milieuvriendelijker
⏩2-takt motoren zijn lichter, sneller en hebben minder onderhoud nodig
⏩2-takt motoren stoten meer schadelijke stoffen uit en zijn op sommige plaatsen verboden (zoals delen van Amsterdam en Utrecht)
Smering bij buitenboordmotoren
Bij een 2-takt motor wordt de smering verzorgd door een mengsmering: benzine gemengd met olie. De verhouding is meestal 1:50 (1 liter olie op 50 liter benzine). Bij een 4-takt motor wordt de olie apart toegevoegd en niet gemengd met brandstof.
Binnenboordmotoren zijn meestal 4-takt motoren. Hier wordt motorolie apart bijgevuld en is het belangrijk om regelmatig het oliepeil te controleren. Bij te weinig olie kan de motor beschadigen of vastlopen. Vaak gaat dan een rood oliedruklampje branden. In dat geval moet je direct stoppen en olie bijvullen. Bij te veel olie ontstaat er overdruk en kan er blauwe of grijze rook uit de uitlaat komen. Zwarte rook wijst meestal op een te hoog brandstofverbruik. Uitlaatgassen horen in principe kleurloos te zijn.
Carter en oliefilter
Onderaan de motor bevindt zich het carter: een opvangbak voor olie. Een pomp zorgt ervoor dat de olie door de motor wordt rondgepompt voor smering.
Om vervuiling tegen te gaan is de motor voorzien van een oliefilter. Dit filter verwijdert vuil uit de olie en voorkomt schade aan de motor.
Het wordt aangeraden om elk jaar de motorolie te verversen en het oliefilter te vervangen. Zo blijft de motor betrouwbaar en goed beschermd.
Koeling en het koelsysteem
Een belangrijk onderdeel van de motor is de koeling. Tijdens het draaien wordt een motor namelijk erg warm. Om oververhitting te voorkomen wordt de motor gekoeld met behulp van een koelwaterpomp. We bekijken kort de technische werking;
Wanneer de motor draait, levert deze kracht via een V-snaar. Deze V-snaar is een aandrijfriem die verschillende onderdelen met elkaar verbindt.
De V-snaar drijft onder andere de dynamo en de koelwaterpomp aan. De V-snaar wordt ook wel een multiriem of aandrijfriem genoemd.
De dynamo wekt stroom op om de accu op te laden. Deze accu voorziet vervolgens de elektrische systemen aan boord van stroom, zoals verlichting en startvoorziening.
De koelwaterpomp zorgt ervoor dat koelvloeistof door de motor wordt gepompt, zodat de motor niet oververhit raakt. Zo zorgt de V-snaar ervoor dat alle belangrijke systemen blijven functioneren terwijl de motor draait.
Als de V-snaar te slap staat, worden de dynamo en de waterpomp onvoldoende aangedreven. Controleer daarom regelmatig de spanning van de riem.
Een eenvoudige richtlijn: als je de V-snaar ongeveer 1 centimeter kunt indrukken, is de spanning in de meeste gevallen nog goed.
Wil je meer onderwerpen lezen, klik op de 'Klein Vaarbewijs bibliotheek' of scroll naar onder voor meer onderwerpen. Veel leesplezier!
